Het jaar van de informatiecrisis

Jan Blommaert (en z'n gedachten)

intellectualsJan Blommaert 

Het is geen toeval dat de Oxford Dictionaries het woord “post-truth” kozen als woord van het jaar 2016. Het was een jaar van diepe crisissen, en één ervan is een informatiecrisis. Wat we hebben gezien in 2016 is het einde van het geloof in feiten, of beter, van een model waarvan we aannamen dat het feiten verstrekte en ons toeliet de waarheid van de leugen te onderscheiden.

Laat ons het jaar even in vogelvlucht overlopen, want de informatiecrisis was niet het enige wat 2016 memorabel maakte als een bijzonder slecht jaar voor zeer velen. Ik selecteer twee crisissen; ze zijn niet ontstaan in 2016 maar hebben er wel een hoogtepunt in gekend.

De crisis van de wereldorde

De eerste diepe crisis is een crisis van de wereldorde. De post-Koude Oorlog wereld, aangedreven door een neoliberaal model dat werd beheerd en afgedwongen door de VS en z’n bondgenoten, georganiseerd in transnationale…

View original post 2.778 woorden meer

Advertenties

Over woorden die niets meer betekenen: democratie

Jan Blommaert (en z'n gedachten)

screenhunter_282-nov-26-07-30Jan Blommaert 

Zowat elke taalkundige zal bevestigen dat taalgebruik alleen maar werkt wanneer mensen die dezelfde woorden gebruiken ook dezelfde betekenissen aan die woorden geven. Doen ze dat niet, dan begrijpen ze elkaar niet meer. Als één iemand het woord “stoel” gebruikt voor een voorwerp dat de meeste anderen als “een flesje Ice Tea” beschrijven, dan heeft die ene persoon een groot probleem.

Dat beginsel klopt uiteraard: we begrijpen elkaar omdat we betekenissen delen en er, in communicatie, ook vanuit gaan dat dat zo is. Daar kan in de concrete realiteit wel wat rek op zitten, en betekenissen worden steeds weer geherformuleerd en verschuiven dikwijls van plaats tegenover andere. Maar het beginsel is wat het is, het definieert communicatie.

Desondanks zijn er woorden die we zeer frequent hanteren, die niét die heldere en gedeelde betekenissen hebben. Een voorbeeld is het woord “democratie”. We gebruiken het héél vaak, en de recente discussies…

View original post 2.562 woorden meer

Anachronism as power

Ctrl+Alt+Dem

screenhunter_266-nov-16-06-55Jan Blommaert 

What follows is part of the “Durkheim and the Internet” project – a self-conscious attempt at drawing theories of wider relevance from recent sociolinguistic studies and evidence. The theories are designed to provide a generalizable heuristic for new research, a set of potentially productive “grounded” hypotheses to be deployed in a wide variety of domains of investigation.

One of the theories emerging from this project is a theory of power – not a general one (power per se) but a specific one, about one kind of institutional power. Two points of departure underlie the effort here.

  1. In The Utopia of Rules, David Graeber describes the fundamental stupidity of contemporary bureaucratization, observing the spread of what he calls “power without knowledge”: “where coercion and paperwork largely substituted for the need for understanding (…) subjects” (2015: 65). The contemporary power of bureaucrats often involves an assumption of total knowledge (articulated…

View original post 1.577 woorden meer

Het antiracisme van de oppervlakkigheden

Jan Blommaert (en z'n gedachten)

zwarte-tietenJan Blommaert 

De Pietendiscussie: zucht. Sinds jan Nederveen Pieterse in 1990 zijn “Wit over Zwart” publiceerde en met boek en expo de boer opging, is het thema van de Zwarte Piet als icoon van een niet-verwerkt kolonialisme, dat hedendaags banaal racisme geworden, niet meer weg te halen. Het is een jaarlijks ritueel dat rond 11 november (de aankomst van de Sint) losbarst, en als strovuur weer uitdooft van zodra de pakjes op 6 december geopend zijn.

Jaar na jaar krijgen we een debat met een bijzonder transparante structuur. In het ene hoek staat het anti-Pietenkamp, die wijzen op het racistische en stigmatiserende karakter van Zwarte Piet – de jonge, domme maar vrolijke knecht van de blanke oude Sint. Aan de andere kant heb je het pro-Pietenkamp, degenen die zeggen dat het gewoon “een traditie” is, niks met racisme te maken heeft (het schoorsteenverhaal), en dat zij die een niet-zwarte…

View original post 1.912 woorden meer

Trump: het einde van het propagandamodel

Jan Blommaert (en z'n gedachten)

iftrumpwins

Jan Blommaert

Het meest verbijsterende feit van de nacht van 8 op 9 november 2016 was niet zozeer dat Donald Trump verkozen werd tot President van de VS. Het was dat niemand in de grote media daarmee rekening bleek te hebben gehouden. Men had zich bij, zeg maar, CNN, BBC World, NBC, Euronews, Fox, de New York Times, The Guardian en alle Europese stations en mediagroepen blijkbaar tot in de puntjes voorbereid op één enkel scenario: Clinton wint na een dappere nek-aan-nek race. Experts stonden standby voor de juiste commentaren, de vox pop was al verzameld onder kiezers, de editorialen waren al geschreven, de topreporters stonden in het hotel waar Clinton haar overwinningsspeech zou geven. Immers, de peilingen gaven Clinton een klein maar constant voordeel, en die brave burgers zouden, al het er echt op aan komt, toch steeds kiezen voor een degelijke professionele en “normale” politica en niet voor…

View original post 762 woorden meer

Het nieuwe CETA akkoord: noch verraad, noch nederlaag maar een (kleine) overwinning.

Niemand zal ontkennen dat Wallonië gedurende een lange week heel Europa op zijn hoofd heeft gezet. De ‘njet’ van de Waalse regering kwam voor velen in Vlaanderen als een donderslag bij heldere hemel. Nochtans had het Waals parlement op 27 april te kennen gegeven dat het verdrag niet goedgekeurd kon worden. Op 17 oktober gaf de Waalse regering te kennen dat ze haar veto ging gebruiken en aldus de Federale regering verhinderd zo worden het CETA te ondertekenen.

De reactie – in de dubbele zin van het woord – liet niet op zich wachten. Magnette werd reputatieschade verweten en vooral een ‘ondemocratische houding’ want ‘hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat een regiovan 3,6 miljoen inwoners 500 miljoen inwoners, heel de EU én Canada durft te gijzelen!?!’ Ironisch genoeg werd dit mogelijk dankzij de Vlaamse drang naar zelfbestuur waardoor de gefedereerde entiteiten inzake internationale juridische verbintenissen een veto-recht hebben bekomen…

View original post 2.132 woorden meer

Symbool

Dirk Tuypens

roulette

Vrijdag was de Antwerpse havenschepen Marc Van Peel te gast in het duidingsprogramma Terzake. Hij mocht er zijn ongenoegen komen ventileren over de weigering van de Waalse regering om het Europese handelsakkoord met Canada goed te keuren. Waarmee Van Peel meteen duidelijk maakte dat hij en zijn partij onvoorwaardelijke voorstanders zijn van economische akkoorden die op maat gesneden zijn van multinationale bedrijven.

Hoewel zeer betekenisvol, laat ik dat toch even terzijde. Want hier is belangrijker wat Van Peel antwoordde op de vraag wat hij vindt van de hardnekkige houding van zijn partij in de onderhandelingen over de begroting. Meer bepaald: wat denkt hij over het voorstel van CD&V om een meerwaardebelasting op aandelen in te voeren?

De havenschepen vindt het een goede zaak dat er een maatregel wordt doorgevoerd die “de indruk wegneemt dat alleen de gewone man het gelag moet betalen”. Heerlijk Tsjeefs voor wat eigenlijk had moeten zijn:…

View original post 426 woorden meer